Հունվարի 13-ին ԱՄՆ-ում ստորագրված «Թրամփի ուղի» (TRIPP) նախագծի հրապարակումը, իմ վերլուծությամբ, հայկական իշխանության կողմից ստեղծված «փուչիկներն» է պայթեցրել։ Այս տեսակետը ես արտահայտում եմ՝ վերլուծելով ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի և արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանի հանդիպման արդյունքները։
Իմ կարծիքով, օգոստոսի 8-ին ստորագրված համատեղ հայտարարությունը, որը կենտրոնացած էր ապագա ակնկալիքների վրա, ավելի բովանդակալից էր, քան հունվարի 13-ի փաստաթուղթը։ Վերջինը, իմ վերլուծությամբ, ամերիկյան կազմակերպության բիզնես ներդրումային և առևտրային փաստաթուղթ է, որը չի պարունակում ոչ մի խոսք խաղաղության կամ անվտանգության մասին։
Փաստաթղթում արձանագրված մտադրությունները իրավական պարտավորություն չեն կազմում ոչ ԱՄՆ-ի, ոչ Հայաստանի համար։ Այն չի նշված, որ ԱՄՆ-ը ստանձնում է Հայաստանի անվտանգության երաշխավորի դերը կամ պետք է պաշտպանի խաղաղությունը։ «Խաղաղության մասին այնտեղ մի քանի անգամ գրված է, սակայն մտադրությունների տեսքով՝ խաղաղություն հաստատել առևտրի միջոցով։ Իրականում, այսօր պատերազմներում ներքաշված ցանկացած երկրի տարածքում առևտուր է գնում, և, ի դեպ, այն շատ լավ է գնում»,– նկատում եմ։
Փաստաթղթի հիմնական նպատակն այն է, որ ամերիկյան կազմակերպությունը ապահովի թուրքական բեռների անցումը Հայաստանի տարածքով՝ «front office- back-office» մեխանիզմով։ Բացի այդ, նախատեսվում է բիզնես նախագծի շրջանակում շահույթ ստանալ բոլոր ենթակառուցվածքներից, որոնք գտնվում են այդ տարածքում՝ հյուրանոցներ, լցակայաններ, ռեստորաններ և այլն։ «Ստացված եկամուտի 26%-ը կմասնահանվի Հայաստանի Հանրապետությանը, իսկ 74%-ը՝ ամերիկյան կողմին»,– ընդգծում եմ։
Փաստաթղթում հաշվի է առնված միայն Ադրբեջանի և Թուրքիայի հաղորդակցության խնդիրը ՀՀ տարածքով, այսինքն՝ թե ինչպես են բեռները տեղափոխվելու Ադրբեջանի արևմտյան տարածքներից դեպի Նախիջևան։ Թեև այս տարածքների սուվերենությունը պատկանում է Հայաստանին, ամերիկյան կազմակերպությունը կունենա հնարավորություն վերահսկել բեռնափոխադրումները և մարդկային տեղաշարժերը։
Իմ համար լուրջ մտահոգություն է առաջացնում այն, թե ինչպես կկիրառվի ՀՀ օրենսդրությունը և պետական կառույցների վերահսկողությունը, հատկապես հայ-իրանական սահմանի հետ կապված ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքներում։ «Հայաստանի սուվերենության իրավունքը, ճիշտ է, ամրագրված է, սակայն դրա կիրառման մեխանիզմները իրականացվում են ոչ անմիջական, այլ 3-րդ կողմի միջոցով՝ առևտրի լեզվով ասած՝ «սեքնդհենդ» են անում»,– եզրափակում եմ։
