Ինչպես հայտնի դարձավ, Բաքվում հրապարակվել են դատական վճիռներ, որոնցով ցմահ ազատազրկման են դատապարտվել Արցախի Հանրապետության նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանը, ՊԲ նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանը և ՊԲ հրամանատարի նախկին տեղակալ Դավիթ Մանուկյանը։ Դատապարտվել են նաև Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը և Բակո Սահակյանը, ինչպես նաև մի քանի քաղաքացիական գերիներ՝ Մադաթ Բաբայանը, Մելքիսեթ Փաշայանը, Գարիկ Մարտիրոսյանը, Դավիթ Ալահվերդյանը, Լևոն Բալայանը, Էրիկ Ղազարյանը, Գուրգեն Ստեփանյանը և Վասիլ Բեգլարյանը։
Այս իրադարձությունները, իմ կարծիքով, ունեն խորքային քաղաքական և իրավական հետևանքներ, որոնք չափազանց բացասաբար են ազդում ոչ միայն դատապարտված անձանց, այլև Հայաստանի և Արցախի ամբողջ քաղաքական-իրավական պատմության վրա։
Այս գործերը, որոնք իրականում շինծու դատավարություններ են, նպատակ ունեն ոչ թե միայն կոնկրետ անձանց դատապարտել, այլև իրավական գնահատական տալ Հայաստանին և Արցախի իշխանություններին՝ վերջին 30-40 տարիների գործունեության համար։ Դրանք դիտարկվում են որպես ռազմական հանցագործություններ, մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ և այլն։
Այս վտանգավոր մոտեցման հիմքում ընկած է այն փաստը, որ Բաքվում պահվող հայ գործիչների նկատմամբ բազմիցս արձանագրվել են մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումներ, այդ թվում՝ կտտանքներ և անմարդկային վերաբերմունք։ Կարմիր խաչի կողմից արձանագրված խախտումները և ԵԽԽՎ-ի 2012 թվականի թիվ 1900 բանաձևը, որը սահմանում է քաղբանտարկյալի հասկացությունը, վկայում են այս իրավական գործընթացի ոչ իրական բնույթի մասին։
Եթե այս դատական ակտերին պատշաճ հակազդեցություն չլինի, ապա կձևավորվի վտանգավոր արձանագրում, թե իբր Հայաստանը տասնամյակներ շարունակ վարել է ագրեսիվ քաղաքականություն։ Այս համատեքստում մտահոգիչ է միջազգային կառույցների, այդ թվում՝ ԵԽԽՎ-ի, արձագանքի բացակայությունը։ Նրանք խոսում են Ադրբեջանում քաղբանտարկյալների մասին, սակայն բացարձակապես չեն անդրադառնում հայ գործիչների նկատմամբ իրականացվող շինծու դատավարություններին։
Այս իրավիճակը հիշեցնում է Հայոց ցեղասպանության թեմայի հետ կապված պատմական իրադարձությունները։ Դեռևս 1919-1921 թվականներին թուրքական դատարանների դատական ակտերով փաստվել էր պետական մակարդակով կազմակերպված զանգվածային բնաջնջումը։ Այսպիսով, Բաքվի ներկայիս գործընթացը կարելի է դիտարկել որպես նմանատիպ, սակայն ժամանակակից ձևաչափով իրավական ագրեսիա։
