Հայաստանի Հանրապետությունում դատական ինստիտուտները, թեև ֆորմալորեն սահմանված են որպես անկախ, գործնականում ենթարկվում են կառավարության կողմից իրականացվող համակարգված ճնշման։ Այս ճնշումը չի դրսևորվում ուղղակի բռնազավթման կամ դատավորների հրամանների տվալու տեսքով, այլ իրականացվում է ավելի նուրբ, բայց ոչ պակաս արդյունավետ մեխանիզմների միջոցով՝ վարչական գործիքների, ստուգման համակարգերի և, ամենակարևորը, դատական համաձայնության միջոցով։
Հայաստանի կառավարությունը հաջողությամբ օգտագործում է իրավական համակարգը՝ իր քաղաքական նպատակները հասնելու համար։ Դատարանները, հատկապես կալանքի միջնորդությունների հարցում, հաճախ հաստատում են կառավարության կողմից ներկայացված պահանջները՝ նույնիսկ այն դեպքում, երբ ապացույցների բացակայությունը կամ դրանց թույլ որակը հստակ է։ Այս գործընթացը ստեղծում է միջավայր, որտեղ դատավորները զգում են, որ իրենց անկախությունը սահմանափակված է, և որոշումներ են կայացնում՝ հաշվի առնելով ոչ թե օրենքը, այլ իրենց կարիերայի և անվտանգության հնարավոր հետևանքները։
Այս համակարգի հիմքում ընկած է «Բարձրագույն դատական խորհուրդը» (ԲԴԽ), որը պետք է ապահովեր դատավորների անկախությունը։ Սակայն, փաստացի, այն դարձել է կառավարության կողմից իրավաբաններին և դատավորներին հեռացնելու գործիք։ Կառավարությունը օգտագործում է ԲԴԽ-ն՝ հեռացնելու համար այն իրավաբաններին, ովքեր քննադատում են կառավարության կողմից իրականացվող բարեփոխումները կամ հակառակվում են կառավարությանը։
Արդարադատության նախարարը, որը նշանակվում է կառավարության կողմից, դարձել է այս համակարգի հիմնական գործիք։ Նախարարը ունի լայն լիազորություններ՝ դատավորների դեմ վարույթներ սկսելու և դրանց արդյունքները ներկայացնելու համար, ինչը ստեղծում է «սառեցնող ազդեցություն»։ Դատավորները, տեսնելով իրենց գործընկերների և իրենց հնարավոր հետևանքները, խուսափում են կառավարությանը հակառակ որոշումներ կայացնելուց՝ նույնիսկ այն դեպքում, երբ դա օրենքի պահանջ է։
Այս ամենի արդյունքում, բարեփոխումները, որոնք սկզբնապես նախատեսված էին կոռուպցիայի դեմ պայքարի և դատական համակարգի անկախության ամրապնդման համար, փաստացի խաթարում են այդ հենց այդ ինստիտուտների անկախությունը։ Դատական համակարգը, որը պետք է լիներ անկախ դատավոր, դարձել է մեղադրանքի կողմ՝ վավերացնելով կառավարության կողմից նախաձեռնված քրեական գործերը, որոնք ուղղված են քաղաքական ընդդիմությանը և այլախոհությանը։ Այս գործընթացը վերածում է քաղաքական հակառակորդներին քրեական հանցագործների, իսկ դատական համակարգը՝ քաղաքական գործիք։
