Որպես Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն, անհրաժեշտ եմ համարում անդրադառնալ Էդիտա Գզոյանի աշխատանքից ազատման հարցին, որը բխել է ԱՄՆ փոխնախագահի՝ Ծիծեռնակաբերդ կատարած այցի ժամանակ տեղի ունեցած իրադարձությունից։
Ամեն ինչ սկսվեց այն պահից, երբ ԱՄՆ փոխնախագահին, որպես պաշտոնական նվեր, ներկայացվեցին Արցախի դեմ իրագործված ցեղասպանության թեմայով գրքեր։ Այս գործողությունը, որը կատարվեց Էդիտա Գզոյանի միջոցով, դիտարկվեց որպես հիմք՝ պահանջելու նրա հրաժարականը։
Սա անթերի և անմեղսունակ իրադարձություն է։ Բարձրաստիճան պետական այցերի ընթացքում, հատկապես այնպիսիների, որոնք կատարվում են Ծիծեռնակաբերդի նման պատմական և սիմվոլիկ վայրում, ԲՈԼՈՐ արարողակարգային մանրամասնությունները՝ ներառյալ նվերների տեսականին, պետք է լինեն մշակված և քննարկված նախապես։ Պարզապես չի կարող լինել այնպես, որ նման հարցում բաց թողումներ լինեն։
Այսպիսով, Էդիտա Գզոյանը մեղավոր չէ։ Թերացողներն ու Նիկոլ Փաշինյանի «արհամարողները» ի սկզբանե եղել են ՀՀ արտգործնախարարը և ԿԳՄՍ նախարարը՝ Ժաննա Անդրեասյանը։ Նրանք «կուրսի չեն եղել» վարչապետի ներկա արտաքին քաղաքական կուրսից։
Այն հանգամանքը, որ Ժաննա Անդրեասյանը, որպես Էդիտա Գզոյանի անմիջական վերադաս, այդ պահին եղել է Ծիծեռնակաբերդում և պարտավոր էր հարցնել նրան, թե ինչ է պատրաստվում նվիրել հյուրին, ցույց է տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանի տեսակետն ու նրա հայտարարած «կառավարությունն այդ ես եմ» ձևակերպումն առ ոչինչ են։
Այս իրադարձությունը նաև բացահայտում է այն փաստը, որ ՀՀ պետական արարողակարգի պատասխանատուները, որոնք եղել են Ծիծեռնակաբերդում, կարող էին կանխել այս իրավիճակը հաշվված վայրկյանների ընթացքում, բայց դա չեն արել, քանի որ իրենց հետաքրքիր չէր Նիկոլ Փաշինյանի կարծիքն այդ կապակցությամբ։
Վերջում, պետք է նշել, որ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում կա բաժին, որը նվիրված է Արցախի դեմ իրագործված ցեղասպանության պատմությանը և հետևանքներին։ Նիկոլ Փաշինյանի տրամաբանությամբ, այս բաժինը պետք է լուծարվի, կամ աշխատակիցներին պետք է ներկայացնեն հրաժարականի դիմումներ։
Այս ամենը հանգեցնում է միայն մեկ եզրակացության՝ այս իրադարձությունը ոչ միայն անհամբերություն է, այլև ցեղասպանության հիշատակին և հայկական պատմությանը վերաբերող հարցերում ռազմավարական մտածողության և պրոֆեսիոնալիզմի բացակայության ցայտարարում։
